Od 24 grudnia 2025 r. w życie wchodzą przepisy nowelizujące Kodeks pracy, które w praktyce zaczną obowiązywać od początku 2026 roku. Zmiany wynikają z implementacji unijnej Dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń i mają na celu zwiększenie równości płacowej, zwłaszcza między kobietami i mężczyznami. Nowe regulacje wprowadzają obowiązek jawności wynagrodzeń w ogłoszeniach o pracę, zakaz pytania kandydatów o wcześniejsze zarobki oraz prawo pracowników do informacji o kryteriach płacowych.
Obowiązek podawania wynagrodzenia w ogłoszeniach o pracę
Jedną z najważniejszych zmian jest obowiązek ujawniania wynagrodzenia w ofertach pracy. Pracodawca będzie musiał wskazać konkretną kwotę lub widełki płacowe.
- Celem jest zwiększenie przejrzystości i ograniczenie dyskryminacji płacowej.
- Kandydaci zyskają jasność co do warunków zatrudnienia, a rynek pracy stanie się bardziej konkurencyjny.
- Brak podania wynagrodzenia w ogłoszeniu będzie naruszeniem prawa i może skutkować sankcjami.
Zakaz pytania o wcześniejsze zarobki
Nowelizacja wprowadza również zakaz zadawania pytań o dotychczasowe wynagrodzenie kandydata.
- Dotychczas wielu pracodawców uzależniało ofertę od wcześniejszych zarobków, co utrwalało nierówności płacowe.
- Od 2026 roku rekruterzy będą musieli skupić się na kompetencjach i wymaganiach stanowiska, a nie na historii finansowej pracownika.
- To zmiana kulturowa w procesach rekrutacyjnych, która może znacząco wpłynąć na praktyki HR.
Prawo pracownika do informacji o wynagrodzeniach
Nowe przepisy przyznają pracownikom prawo do uzyskania informacji o kryteriach wynagradzania oraz średnich płacach na podobnych stanowiskach w firmie.
- Pracownik będzie mógł zwrócić się do pracodawcy o takie dane, a pracodawca będzie zobowiązany je udostępnić.
- Celem jest umożliwienie pracownikom weryfikacji, czy ich wynagrodzenie jest zgodne z zasadą równego traktowania.
- To narzędzie może stać się podstawą do dochodzenia roszczeń w przypadku dyskryminacji płacowej.
Zniesienie klauzul poufności dotyczących pensji
Dotychczas wielu pracodawców stosowało klauzule poufności, które zabraniały pracownikom ujawniania wysokości wynagrodzenia.
- Nowelizacja ogranicza możliwość stosowania takich zapisów.
- Pracownik będzie mógł swobodnie informować o swojej pensji, co zwiększy transparentność w firmach.
- To rozwiązanie ma przeciwdziałać ukrywaniu nierówności płacowych i wzmacniać pozycję pracowników w negocjacjach.
Konsekwencje dla pracodawców
Zmiany w Kodeksie pracy oznaczają dla pracodawców nowe obowiązki:
- aktualizacja regulaminów wynagradzania,
- dostosowanie procedur rekrutacyjnych,
- przygotowanie systemów raportowania płacowego.
Niedostosowanie się do nowych przepisów może skutkować karami finansowymi oraz roszczeniami pracowników. Pracodawcy powinni już teraz rozpocząć proces dostosowania, aby uniknąć ryzyka prawnego.
Społeczne skutki jawności wynagrodzeń
Jawność płac ma wymiar nie tylko prawny, ale i społeczny.
- Może przyczynić się do zmniejszenia nierówności płacowych między kobietami i mężczyznami.
- Zwiększy zaufanie w miejscu pracy i poprawi kulturę organizacyjną.
- Jednocześnie może prowadzić do napięć, jeśli różnice w wynagrodzeniach zostaną ujawnione.
Krytyczne głosy wobec nowelizacji
Nie brakuje też krytycznych opinii wobec nowych przepisów.
- Część pracodawców obawia się, że jawność płac ograniczy ich elastyczność w negocjacjach.
- Pojawiają się pytania o ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa i konkurencyjność firm.
- Niektórzy eksperci wskazują, że przepisy mogą prowadzić do formalizmu i dodatkowych obciążeń administracyjnych.
Cel zmian w kodeksie pracy jest jak najbardziej słuszny, natomiast dotykają one tematu bardzo wrażliwego (szczególnie wrażliwego w Polsce), tj. pieniędzy. Może będzie to zaczyn pod długofalowej zmiany mentalne dotyczące spraw finansowych w domenie publicznej, ale do tego konieczna jest oprócz zmiany przepisów, zmiana mentalna. Z tym może być nieco trudniej niż z wdrożeniem zmian prawnych w ramach procesu legislacyjnego.
Jesteś pracodawcą, który został zobowiązany do wprowadzenia nowych procedur, a może pracownikiem który potrzebuje szczegółowego podsumowania swoich praw – możesz liczyć na kompleksową pomoc prawną w zakresie prawa pracy
